Dag 297: Ellen Willmott


Ellen Ann Willmott (Isleworth (Middlesex), 19 augustus 1858Brentwood (Essex), 27 september 1934) was een Engels botanicus die als plantenexpert, kweekster, schrijfster en sponsor van plantenexpedities veel heeft betekend voor de tuincultuur. Er zijn verschillende planten naar haar of haar tuinen vernoemd.

Plantenliefde en landgoederen
Ze groeide op in een familie waarin tuinliefhebberij al enkele generaties bestond. Haar vader was advocaat die in de handel een fortuin wist te vergaren. Toen het gezin naar het landgoed ‘Warley Place’ in Essex verhuisde, werd voor haar de plantenliefde een levenstaak. In 1898 erfde Ellen ‘Warley Place’, maar de tuin van 50 hectare bleek nog niet groot genoeg. Ze kocht een kasteel in Frankrijk (Tresserve, bij Aix-les-Bains) en een villa in Italië (Piacenza-Boccanegra, bij Ventimiglia), vooral vanwege de omringende tuinen. Op het hoogtepunt van haar activiteit had zij meer dan 80 tuinlieden in dienst.

Expert en schrijfster
Willmott schreef onder andere jarenlang en nauwgezet aan haar magnum opus, een naslagwerk over rozen: The Genus Rosa. Zij was medefinancier van expedities van de bekende plantenverzamelaar, Ernest Henry Wilson. Hij introduceerde ongeveer 1500 planten uit China in Europa. Het was de gewoonte in die tijd om in ruil voor financiële steun ontdekte planten de naam te geven van de geldschieter: zo dragen onder meer Ceratostigma willmottianum en Rosa willmottiae (zie afbeelding) haar naam. Ook maakte zij plantenexpedities mogelijk van bekende Nederlandse bollenkwekers.

In 1904 werd zij benoemd tot lid van de Linnean Society of London en ze werd onderscheiden met de Victoria Medal of Honour. Waarschijnlijk ook om haar eigen vondsten onder de aandacht te brengen werd ze een voornaam lid van de Royal Horticultural Society. Ze verscheen altijd met een buitenissige bloem als corsage om haar medejuryleden op de proef te stellen.

Ze had een oog voor bijzondere planten en zo ontdekte ze op haar landgoed bijzondere zaailingen: onder andere het ras Aethhionema ‘Warley Rose’ (steentasje) kreeg een prijs van de Royal Horticultural Society en Veronica prostrata ‘Warley Blue ‘ (ereprijs) is nog steeds in de handel. Met haar voorkeur voor natuurlijk ogende beplanting was zij haar tijd ver vooruit.

Miss Willmott’s Ghost
Willmott had een gecompliceerd karakter en met haar gedrag maakte zij zich niet altijd even geliefd, maar voor hen die zij deskundig achtte was ze een trouwe, royale vriendin, zoals voor een al even beroemde tuinvrouw uit die tijd: Gertrude Jekyll. Uit de biografie die Audrey le Lièvre over Ellen Willmott schreef, komt Ellen naar voren als een vrouw die haar medemensen in twee soorten indeelde: ’nuttig’ en ’nutteloos’. Met charme kreeg ze veel voor elkaar, maar lukte het op die manier niet, dan was geen middel haar te dol om haar zin te krijgen.

Gevoel voor humor had ze ook. Het verhaal gaat dat ze er altijd voor zorgde dat ze zaad van de kruisdistel Eryngium giganteum in haar jaszak had zitten. Wanneer ze andermans tuinen bezocht, liet ze dat stiekem in de borders vallen. Niet bekend is of ze dat deed om haar collega-tuiniers te pesten, of omdat ze vond dat die tuinen wel wat extra kleur konden gebruiken. Omdat de betreffende distel altijd onverwacht – want niet gepland – opkwam, werd en wordt hij ’Miss Willmott’s Ghost’ genoemd. Soms wordt deze uitdrukking nog gebruikt door Britse tuinliefhebbers als een willekeurige plant spontaan in hun tuinen verschijnt.

Erfenis
Door haar enorme uitgaven ten behoeve van het onderhoud van haar tuinen, het steunen van plantenexpedities en de illustraties in haar boeken, slonk het enorme fortuin. Aan het einde van haar leven restte daarvan alleen nog een kleiner geworden ‘Warley Place’, maar deze moet nog steeds bijzonder mooi geweest zijn, met duizenden, vaak zeldzame planten.

Op oudere leeftijd werd zij in toenemende mate achterdochtig en excentriek. Ze stierf verbitterd. Haar tuin werd geplunderd en het huis verviel tot een ruïne en is later gesloopt. Het is nu een natuurreservaat met zeer veel stinsenplanten, maar verder herinnert daar niets aan haar. De tuin van Villa Piacenza-Boccanegra, even buiten Ventimiglia (Italië) die vooral bekendheid geniet door de in haar opdracht geplante bijzondere bomen, is echter gerestaureerd en valt te bezichtigen op afspraak. Wat rest is verder een staande uitdrukking en vooral tal van door haar en naar haar vernoemde planten die het In Memoriam Miss Willmott vormen.

Toen ik deze Ellen vond via Wikipedia had ik meteen een glimlach op mijn gezicht: geboren in 1858, gestorven in 1934, deze Ellen moest in mijn blog. Toen ik las over haar levensverhaal, werd mijn glimlach alleen maar groter: wat een geweldige vrouw is zij geweest! Een vrouw die haar tijd ver vooruit was, en die heel zelfstandig dingen ondernam in een tijd waarin dat voor vrouwen helemaal niet zo vanzelfsprekend was. Een vrouw die haar passie voor tuinen volgde en daar haar hele leven aan wijdde. Ze schreef erover, ze kocht tuinen. Ze bezocht andere tuinen voor inspiratie, maar was eigenwijs genoeg om eigenlijk alleen haar eigen stijl mooi te vinden. Ze had oog voor bijzondere bloemen en planten, en doordat zij vaak financier was, werd er een aantal bloemen naar haar vernoemd.

In deze vrouw zie ik echt overeenkomsten met mijn Ellens van nu. Een eigen weg gaan, je passie inzetten in je leven. Krachtig zijn en geloven in je eigen dromen. Je omgeving niet laten bepalen hoe je moet leven. Je eigen leven leven. Dat is wat ik bij veel van de Ellens heb gezien. En waar ik veel van heb geleerd. Ellen Willmott heeft veel betekend voor de botanische wereld, en ook dat is iets wat ik zo graag wil: iets betekenen. Echt iets bijdragen. En ik krijg steeds meer het vertrouwen dat ik bijdraag. In verschillende vormen. En dat voelt heel echt.

Wat ik echter wel treurig vind is het einde van haar leven. Ze stierf verbitterd, alleen en blut. Het prachtige landgoed Warley Place werd een ruine en werd uiteindelijk afgebroken. Hoe aanwezig ze was gedurende haar leven, hoe weinig er nog aan haar herinnert na haar dood. Het enige wat rest zijn haar boeken en de recentelijk gerestaureerde tuin in Ventimiglia, Italie. Mocht ik deze zomer weer naar Italie gaan, dan komt Ventimiglia op mijn lijstje te staan. Wat lijkt me dat een bijzonder moment om in een tuin van Ellen te lopen. Doe ik het tot die tijd wel met de biografie. 

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s